Amerika’ya yeni gelen göçmenler için hayat, kimi zaman zorluklarla dolu olabilir. Ancak ABD’de size tanınmış bazı yasal haklar vardır ki, bunları bilmek günlük yaşamınızı kolaylaştırır, maddi yüklerinizi hafifletir ve hak kaybı yaşamanızı engeller.
Bu yazıda, ABD’de göçmenlerin mutlaka bilmesi gereken 7 önemli yasal hakkı adım adım açıkladık.
1. Hastane Faturaları Pazarlıkla Düşürülebilir
ABD’de sigortasız veya ödeme zorluğu çeken bireyler için birçok hastane “charity care” veya “financial assistance” programı sunar.
Faturanız geldikten sonra hastanenin billing department (faturalama birimi) ile iletişime geçerek:
•Taksit planı (payment plan) talep edebilir,
•Tek seferlik indirim isteyebilir,
•Uygun statüdeyseniz faturanın tamamen silinmesini sağlayabilirsiniz.
👉 Birçok hasta bu yollarla %30–70 oranında indirim alabiliyor.
2. Vergi Borcunu Taksitlendirme Hakkı (IRS Payment Plan)
Vergi borcunuzu ödeyemediğinizde ABD Gelir İdaresi (IRS) size kısa veya uzun vadeli ödeme planı sunar.
•Kısa vadeli plan: 180 gün içinde ödenebilecek borçlar için.
•Uzun vadeli plan: 6 ayı aşan borçlar için aylık otomatik ödeme.
📌 Online başvuru IRS.gov üzerinden yapılabilir. Zamanında başvuru yaparsanız kredi skorunuz da olumsuz etkilenmez.
3. Banka Hesabınız Eksideyse 24 Saat İçinde Ceza Ödemeden Kurtulabilirsiniz
Chase, Bank of America, Wells Fargo gibi büyük bankalar, hesabınız negatife düştüğünde 24 saat içinde para yatırmanız halinde overdraft (eksi bakiye) ücreti kesmez.
Bu “grace period” özellikle maaş gününü bekleyen veya düşük gelirli kullanıcılar için hayat kurtarıcıdır.
💡 İpucu: Bankanızın mobil uygulamasında “Overdraft Settings” bölümünden “No fee if covered in 24 hours” seçeneğini kontrol edin.
4. Duman Dedektörü Çalışmıyorsa Ev Sahibi Sorumludur
ABD’de çoğu eyalette ev sahipleri, kiralık konutlarda çalışır durumda duman dedektörü bulundurmakla yasal olarak yükümlüdür.
Dedektörün pili yenilenmeli ve arızalıysa değiştirilmelidir. Eğer ev sahibi bunu yapmazsa:
•Yangın güvenliği riski doğar,
•Kiracı kira indirimi, kontrat feshi veya yerel konut ofisine şikâyet hakkı kazanabilir.
5. Kredi Skorunuzu 6 Ayda 700’e Çıkarabilirsiniz
ABD’de kredi geçmişiniz yoksa “secured credit card” (teminatlı kredi kartı) alarak küçük harcamalar yapıp borcunuzu zamanında ödeyebilirsiniz.
İpuçları:
•Harcamanızı limitin %30’unun altında tutun.
•Her ay tam ödeme (full balance) yapın.
•Otomatik ödeme talimatı verin.
•Skorunuzu “Credit Karma” gibi uygulamalardan takip edin.
👉 Kredi skorunuz sadece kredi almak için değil; ev kiralama, telefon hattı açma gibi birçok alanda önemlidir.
6. Fatura Gecikmelerini Bir Kere Affettirebilirsiniz
Elektrik, su, internet veya kredi kartı faturalarında ilk kez gecikme yaşarsanız, müşteri hizmetlerini arayarak gecikme ücretinin affını talep edebilirsiniz.
Şirketler genellikle:
•Düzenli ödeme geçmişiniz varsa affeder,
•Gecikmeyi kredi raporuna yansıtmayabilir.
7. SNAP Kartı ile Market Alışverişi Yapabilirsiniz
SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program), uygun göçmen statüsüne sahip düşük gelirli bireylere sağlanan devlet destekli gıda yardımıdır.
Bu kartla:
•Marketlerde POS cihazına takarak kredi kartı gibi ödeme yapabilirsiniz.
•Kartın üzerinde “food stamps” yazmaz, gizlidir.
📌 Başvuru eyaletin resmi web sitesi veya en yakın social services office üzerinden yapılır.
👉 SNAP sadece gıda için geçerlidir; kozmetik, temizlik ürünü veya pişmiş yemek için kullanılamaz.
Sonuç
Amerika’da yaşarken sahip olduğunuz yasal hakları bilmek hem hayatınızı kolaylaştırır hem de maddi kayıplarınızı önler. Hastane faturalarından kredi skoruna, vergi borcundan gıda yardımlarına kadar pek çok alanda haklarınızı kullanarak avantaj sağlayabilirsiniz.